Bill Ackman

Founder & CEO, Pershing Square Capital Management Boyligi: Forbes real-time bahosiga ko‘ra taxminan 8,9 milliard dollar [baholanadi](https://www.forbes.com/profile/william-ackman/). # Bill Ackman — hayoti, faoliyati va moliya olamidagi o‘rni ## Kelib chiqishi va bolalik yillari William Albert Ackman, ko‘proq Bill Ackman nomi bilan tanilgan amerikalik investor va xedj-fand menejeridir. U 1966-yil 11-may kuni AQShning Nyu-York shtatidagi Chappaqua hududida tug‘ilgan. Ackman nisbatan farovon oilada ulg‘aygan: uning otasi Lawrence D. Ackman ko‘chmas mulk brokerlik biznesi bilan shug‘ullangan. Shu muhit Bill Ackmanning pul, mulk, bozor va kapital haqidagi dastlabki tasavvurlarining shakllanishiga erta ta’sir ko‘rsatgan [hisoblanadi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). Bolalik yillaridan u an’anaviy biznes muhitiga yaqin bo‘lgan bo‘lsa-da, keyinchalik uning faoliyati oddiy investorlikdan ko‘ra agressivroq va ta’sirchanroq uslub bilan ajralib turadi. Ackman aksiyalarni shunchaki sotib olib kutib turadigan investor emas, balki kompaniyalar boshqaruviga bosim o‘tkazish, strategiyani o‘zgartirish va aksiyador qiymatini oshirishga urinadigan “aktivist investor” sifatida nom chiqargan [shaxsdir](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). ## Ta’lim va dunyoqarashining shakllanishi Bill Ackman Harvard College’da tahsil olib, ijtimoiy tadqiqotlar yo‘nalishida bakalavr darajasini olgan. Keyinchalik u Harvard Business School’da MBA dasturini ham tamomlagan. Harvard davri Ackman uchun shunchaki diplom olish bosqichi emas, balki uning intellektual va kasbiy yo‘nalishini belgilab bergan muhim davr bo‘lgan [edi](https://hcsandiego.clubs.harvard.edu/article.html?aid=730). Britannica ma’lumotiga ko‘ra, aynan talabalik paytida u Benjamin Grahamning *The Intelligent Investor* kitobiga duch keladi va bu kitob unda investitsiya sohasiga jiddiy qiziqish uyg‘otadi. Keyinchalik Ackman qaror qabul qilishda chuqur tadqiqot, qiymatni aniqlash va bozordagi xatolarni topish tamoyillariga suyangan holda ishlagan. Uning keyingi faoliyatida kuzatiladigan qat’iyat, ba’zan esa keskin va mojaroli pozitsiyalar, ana shu davrda shakllangan intellektual asos bilan chambarchas bog‘liq [ko‘rinadi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). ## Ilk faoliyati: Gotham Partners Pershing Square’dan oldin Ackman 1992-yilda Harvarddagi hamkori David P. Berkowitz bilan birga Gotham Partners investitsiya kompaniyasiga asos solgan. Bu firma ommaviy va xususiy kapital bozorlaridagi investitsiyalar bilan shug‘ullangan. Gotham Partners Ackmanning ilk amaliy maktabi bo‘lib, u yerda u bozorni tahlil qilish, past baholangan aktivlarni izlash va investorlar oldida g‘oyani himoya qilish tajribasini to‘plagan [edi](https://pershingsquarephilanthropies.org/people/bill-ackman). Gotham davri Ackmanga ikki muhim narsa berdi. Birinchisi, u investitsiya g‘oyasini faqat raqamlarda emas, balki strategik hikoya sifatida ham taqdim etish kerakligini anglab yetdi. Ikkinchisi, bozorga qarshi chiqishdan qo‘rqmaslik uning ish uslubiga aylandi. Keyinchalik MBIA bo‘yicha qilgan tahlillari, kredit bozoridagi xatarlarni oldindan ko‘rishi va omma oldida o‘z pozitsiyasini qat’iy himoya qilishi aynan shu bosqichda shakllangan uslubning davomi sifatida qaraladi [mumkin](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). ## Pershing Square’ning tashkil topishi Bill Ackmanning eng mashhur loyihasi — Pershing Square Capital Management. Britannica ma’lumotiga ko‘ra, fond 2004-yil boshida 54 million dollarlik boshlang‘ich kapital bilan ish boshlagan va bu mablag‘ning katta qismi Ackmanning avvalgi hamkorlari hamda o‘z tarmog‘i orqali shakllantirilgan [edi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). Pershing Square qisqa vaqt ichida oddiy xedj-fondlardan farqli uslubi bilan ajralib chiqdi. Fond juda keng diversifikatsiya qilish o‘rniga, cheklangan sonli kompaniyalarga katta ishonch bilan sarmoya kiritishni ma’qul ko‘rdi. Bu yondashuv yuqori tavakkalni anglatardi, biroq Ackmanning fikricha, haqiqiy daromad bozor yaxshi tushunmagan yoki noto‘g‘ri baholagan bizneslarda yashirin bo‘ladi. Pershing Square’ning rasmiy ta’rifida ham firma “yuqori sifatli, tushunarli, bashorat qilsa bo‘ladigan va naqd pul oqimi kuchli bizneslar”ga e’tibor qaratishi qayd etilgan [yondashuvdir](https://pershingsquarephilanthropies.org/people/bill-ackman). ## Aktivist investor sifatida mashhurligi Bill Ackmanning nomi ayniqsa aktivist investor sifatidagi kampaniyalari bilan mashhur bo‘ldi. U kompaniyada yirik ulush sotib olib, boshqaruv, strategiya yoki kapital taqsimotini o‘zgartirishga chaqiradigan investor sifatida tanildi. Bu uslub unga katta muvaffaqiyatlar ham, juda qimmat xatolar ham olib kelgan [edi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). Uning eng ko‘p tilga olinadigan muvaffaqiyatlaridan biri Canadian Pacific temiryo‘l kompaniyasidagi kampaniyasi bo‘lib, u yerda Ackman boshqaruvni o‘zgartirish orqali samaradorlikni oshirish tarafdori sifatida namoyon bo‘ldi. Shu bilan birga, J.C. Penney bilan bog‘liq tajriba esa ancha murakkab kechdi va uning kompaniya transformatsiyasi haqidagi qarashlari amalda kutilgan natijani bermadi. Ackmanning faoliyati shu jihatdan qiziq: u ko‘pincha bozordagi eng bahsli g‘oyalarni tanlaydi va ularga nihoyatda ommaviy tarzda tikadi [ekan](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). ## Herbalife, Valeant va katta tavakkal saboqlari Ackman faoliyatidagi eng mashhur va eng bahsli epizodlardan biri Herbalife’ga qarshi ochilgan qisqa pozitsiya bo‘ldi. U kompaniyani piramida sxemasiga yaqin modelda ishlaydi deb hisoblab, milliard dollarlik short pozitsiya oldi. Bu qaror yillar davom etgan ommaviy bahsga, ayniqsa Carl Icahn bilan bo‘lgan ochiq qarama-qarshilikka sabab bo‘ldi. Yakunda Pershing Square bu pozitsiyani katta zarar bilan yopdi va bu holat Ackman faoliyatidagi eng shov-shuvli mag‘lubiyatlardan biriga aylandi [deyiladi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). Valeant Pharmaceuticals bo‘yicha investitsiya ham uning obro‘siga jiddiy sinov bo‘ldi. Kompaniyaning biznes modeli va dori narxlarini oshirish amaliyoti keskin tanqidga uchragach, Ackmanning bu sarmoyasi ham katta yo‘qotish bilan yakunlandi. 2015–2018 yillar oralig‘idagi bu qiyin davr Pershing Square uchun noqulay bo‘lsa-da, aynan shu tajriba Ackmanning keyingi boshqaruv uslubini ancha intizomli va selektivroq qilgan, degan qarashlar mavjud [bo‘lgan](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). ## Qayta tiklanish va 2020-yildagi yirik foyda Murakkab davrdan keyin Ackman investitsiya yondashuvini qayta ko‘rib chiqdi. Britannica ma’lumotiga ko‘ra, 2019-yilda Pershing Square Holdings 58,1 foiz daromad ko‘rsatib, yana eng yaxshi natija qayd etgan fondlar qatoriga kirdi. Bu Ackman uchun “katta xatodan keyin qayta tiklanish” davri sifatida muhim bo‘ldi [hisoblanadi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). 2020-yilda esa u pandemiya boshlanishi arafasida kredit himoyasi instrumentlariga nisbatan yirik pozitsiya olib, bozor qulashi xavfini oldindan hisoblagan. Natijada Pershing Square qisqa muddat ichida qariyb 2,6 milliard dollar foyda ko‘rdi. Bu epizod Bill Ackmanning nafaqat kompaniya boshqaruviga aralashuvchi aktivist, balki makro xatarni oldindan sezishga urinadigan strateg investor sifatidagi qiyofasini ham mustahkamladi [deyish](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman) mumkin. ## Investitsiya uslubi va boshqaruv falsafasi Ackmanning investitsiya uslubi bir necha asosiy belgi bilan tavsiflanadi. Birinchidan, u juda konsentrlashgan portfelni afzal ko‘radi. Ikkinchidan, u “oddiy va tushunarli” bizneslarni tanlashni muhim deb biladi. Uchinchidan, kompaniyaga sarmoya kiritgach, zarur deb hisoblasa, boshqaruvga faol ta’sir o‘tkazishga urinadi. Ya’ni Ackman uchun investitsiya faqat aksiyani sotib olish emas, balki kompaniyaning kelajak yo‘nalishi ustidan intellektual va strategik bahsga kirishish hamdir [yondashuvdir](https://pershingsquarephilanthropies.org/people/bill-ackman). Shu sababli u ko‘plab investorlar orasida ikki xil tasavvur uyg‘otadi. Ba’zilar uni katta qiymat yaratishga qodir, uzoqni ko‘ra oladigan va bozorning kollektiv xatolaridan foydalana oladigan investor deb baholaydi. Boshqalar esa uning uslubini ortiqcha dramatik, ortiqcha ishonchli va ba’zan keragidan ortiq shaxsiylashgan deb ko‘radi. Har ikki qarashda ham jon bor, chunki Bill Ackman faoliyati muvaffaqiyat va bahs birga yashaydigan kam sonli moliyachilardan biri ekanini ko‘rsatadi [desak](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman) mubolag‘a bo‘lmaydi. ## Xayriya faoliyati Bill Ackman faqat investor emas, balki xayriya tashabbuslari bilan ham tanilgan. U 2006-yilda tashkil etilgan Pershing Square Foundation’ning asoschilaridan biri bo‘lib, fond sog‘liqni saqlash, ta’lim, iqtisodiy rivojlanish, innovatsiya va boshqa ijtimoiy yo‘nalishlardagi loyihalarni qo‘llab-quvvatlaydi. Pershing Square Philanthropies ma’lumotiga ko‘ra, ushbu tuzilma hozirgacha 930 million dollardan ortiq grant va investitsiya majburiyatlarini olgan [hisoblanadi](https://pershingsquarephilanthropies.org/people/bill-ackman). Bu jihat Ackman obrazini to‘liqroq ko‘rsatadi. U faqat bozor orqali boylik yaratishga intiladigan investor emas, balki o‘zi uchun muhim deb bilgan ilmiy va ijtimoiy loyihalarni moliyalashtiradigan shaxs hamdir. Zamonaviy Amerika kapitalizmidagi ayrim yirik investorlar singari, Ackman ham moliyaviy muvaffaqiyatni jamoat miqyosidagi ta’sir bilan bog‘lashga urinadigan tadbirkorlar qatlamiga kiradi [deyiladi](https://pershingsquarephilanthropies.org/people/bill-ackman). ## Shaxsiy hayoti Bill Ackmanning shaxsiy hayoti ham ommaviy e’tibordan chetda qolmagan. Britannica ma’lumotiga ko‘ra, u 2019-yilda dizayner va MIT bilan bog‘liq akademik faoliyati bilan tanilgan Neri Oxman bilan turmush qurgan. Keyingi yillarda er-xotin ayrim investitsiya va xayriya tashabbuslarida ham birgalikda tilga olingan [bo‘lgan](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). Reuters 2024-yil yanvarida Ackman va Neri Oxman Tel-Aviv fond birjasida qariyb 4,9 foizlik ulush sotib olganini xabar qilgan edi. Bu esa Ackmanning professional va shaxsiy hayoti ayrim hollarda umumiy strategik qiziqishlar bilan ham kesishib turishini ko‘rsatadi [deyish](https://www.reuters.com/business/bill-ackman-wife-buy-49-stake-israeli-stock-exchange-2024-01-24/) mumkin. ## So‘nggi yillar: yangi bosqich va ommaviy maydondagi roli So‘nggi yillarda Bill Ackman nafaqat investor, balki ijtimoiy tarmoqlarda faol fikr bildiruvchi, iqtisod, siyosat va universitetlar atrofidagi bahslarda ham ovozi baland eshitiladigan jamoat arbobiga aylandi. Ayniqsa 2023–2024 yillarda u AQShdagi universitetlar va jamoat munozaralarida ko‘proq ko‘rina boshladi. Bu holat uning shaxsiy brendini yanada kuchaytirdi, lekin shu bilan birga uni yanada bahsli figuraga ham aylantirdi [ko‘rinadi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman). Biznes nuqtayi nazaridan esa Ackman 2024-yilda Pershing Square USA fondini IPO orqali ommaga chiqarishga urinib ko‘rdi, biroq investor talabi va tuzilma bo‘yicha savollar sabab bu reja o‘sha yilning iyul oyida bekor qilindi. Reuters xabariga ko‘ra, u keyinroq yaxshiroq tuzilma bilan qaytishini bildirgan [edi](https://www.reuters.com/markets/us/ackmans-pershing-square-usa-withdraws-us-ipo-2024-07-31/). 2025-yilda esa u Howard Hughes Holdings’dagi ulushini oshirib, kompaniyani Berkshire Hathaway’ga o‘xshash diversifikatsiyalashgan holding platformasiga aylantirish g‘oyasini ilgari surdi. Reuters bu qadamni Ackmanning “ko‘p yillik orzusi” sifatida talqin qilgan va u kompaniyaga ijrochi rais sifatida qaytganini qayd etgan [edi](https://www.reuters.com/markets/deals/ackmans-pershing-square-increase-stake-howard-hughes-900-million-deal-2025-05-05/). 2026-yil mart oyida esa Pershing Square va yangi Pershing Square USA bo‘yicha qo‘shma IPO hujjatlari topshirildi. Bu holat Ackmanning ommaviy bozorlarga chiqish rejasidan voz kechmaganini, aksincha uni qayta ishlab, kengroq investorlarga ochishga urinayotganini ko‘rsatadi [deyish](https://www.reuters.com/business/bill-ackmans-pershing-square-files-us-ipo-2026-03-10/) mumkin. ## Xulosa Bill Ackman zamonaviy Amerika moliya dunyosidagi eng yorqin va eng bahsli figuralardan biridir. U muvaffaqiyatli xedj-fond menejeri, agressiv aktivist investor, kuchli kommunikator va yirik xayriyachi sifatida bir necha rollarni birlashtiradi. Uning faoliyatida katta yutuqlar ham, juda qimmat xatolar ham bo‘lgan. Ammo aynan shu qarama-qarshiliklar Ackmanni zamondosh investorlar orasida alohida ajratib turadi. Ackman tarixida eng muhim narsa shundaki, u bozorni faqat raqamlar yig‘indisi sifatida emas, balki g‘oyalar, boshqaruv, jamoat fikri va strategiya to‘qnashadigan maydon sifatida ko‘radi. Shu bois Bill Ackman haqida gap ketganda, uni shunchaki boy investor deb emas, balki zamonaviy kapital bozorlarining siyosiy, institutsional va madaniy kuchlarini ham o‘zida mujassam etgan shaxs sifatida tushunish to‘g‘riroq [bo‘ladi](https://www.britannica.com/money/Bill-Ackman).